Đồng bào Lào Cai lập nghiệp từ vốn chính sách: Từ con gà, căn homestay đến giấc mơ thoát nghèo

Một góc cơ sở Mù Cang Chải Big View Homestay

Nếu chỉ nhìn vào những khoản vay nhỏ đã giải ngân, ít ai nghĩ rằng người vay sẽ thành công và đổi đời. Nhưng nếu nhìn vào kết quả của khoản vay ấy: một chuồng gà đã đầy con giống, một homestay đã có khách, một gia đình đã bớt chật vật hơn trước… sẽ thấy được sức mạnh của đồng vốn khởi nghiệp. Như vậy, khi dòng vốn biến thành mô hình cụ thể, thành sản phẩm cụ thể, thành thu nhập cụ thể, giá trị thật của chính sách mới hiện ra.
Anh Và A Công, thôn Mí Háng Tâu, xã Púng Luông, tỉnh Lào Cai là một trường hợp như vậy. Từ năm 2019, anh xây dựng trang trại nuôi hơn 1.000 con gà đen, trong đó có 50 triệu đồng vốn vay từ NHCSXH. Ngay lứa nuôi đầu tiên, nhờ áp dụng đúng kỹ thuật, anh thu được trên 1 tấn gà. Với giá bán dao động từ 130.000 đến 150.000 đồng/kg, doanh thu mang về gần 150 triệu đồng; sau khi trừ chi phí, gia đình anh lãi khoảng 50 triệu đồng/lứa. Thành công bước đầu ấy giúp vợ chồng anh có thêm động lực để mở rộng chuồng trại, mua thêm con giống và tiếp tục đi theo con đường chăn nuôi.
Điều đáng nói trong hành trình đổi đời của A Công lại chính là nguồn vốn nhỏ của NHCSXH. Anh chia sẻ, ban đầu, gia đình anh có ý định làm ăn nhưng nguồn lực hạn chế. Trong tổng vốn đầu tư hơn 100 triệu đồng lúc đầu, khoản vay 50 triệu đồng từ NHCSXH là phần đặc biệt quan trọng để làm chuồng trại và mua thức ăn cho gà. Anh A Công thừa nhận, nếu không có nguồn vốn ấy thì khó có thể mở rộng quy mô như hiện nay.
Ở một hướng khác, anh Khang A Chua lại chọn biến đồng vốn vay thành dịch vụ du lịch cộng đồng. Từ khoản vay 100 triệu đồng năm 2020, anh dựng homestay, rồi mở rộng thêm các bungalow khép kín, từng bước tạo nguồn thu ổn định từ khách du lịch. Nếu trang trại gà đen của A Công cho thấy đồng vốn có thể hóa thành chuồng trại, thì homestay của A Chua cho thấy đồng vốn ấy cũng có thể hóa thành trải nghiệm du lịch, thành bản sắc được đánh thức, thành sinh kế gắn với văn hóa bản địa.
Hai mô hình, hai cách làm, nhưng gặp nhau ở một điểm: chúng đều bắt đầu từ một lực đẩy vừa đủ để A Công và A Chua vượt qua rào cản lớn nhất là thiếu vốn ban đầu. Trong câu chuyện thoát nghèo ở vùng cao, đôi khi điều quyết định không phải là một khoản tiền quá lớn, mà là một đồng vốn được trao đúng lúc để ước mơ không chết yểu ngay từ khi mới thành hình.
Hiệu quả của vốn vay được đo bằng thực tế đời sống
Những mô hình như của A Công hay A Chua có sức thuyết phục bởi chúng không phải ví dụ được dựng lên cho đẹp. Chúng được đo bằng thu nhập thật, bằng việc làm thật, bằng sự thay đổi thật trong đời sống gia đình. Một đàn gà đen cho lãi hàng chục triệu đồng mỗi lứa. Một homestay mang lại nguồn thu đều đặn, giúp một gia đình bám đất và sống được bằng chính lợi thế quê hương mình. Đó mới là thứ ngôn ngữ thuyết phục nhất của chính sách.
Phó Chủ tịch UBND xã Mù Cang Chải Giàng A Tạng nhận định, bản chất của tín dụng ưu đãi là một chính sách nhân văn vì nó hướng tới những người yếu thế. Thông qua các gói hỗ trợ sản xuất, kinh doanh, đồng bào dân tộc thiểu số tự tin hơn, mạnh dạn hơn để vay vốn phát triển du lịch và phát triển kinh tế. Nhận định ấy không phải lời ca ngợi chung chung mà đã được chứng thực bằng chính những mô hình đang hiện hữu ngoài đời sống.
Ở tầng sâu hơn, hiệu quả của vốn vay nằm ở chỗ nó làm thay đổi tư thế của người vay. Từ chỗ chỉ mong được hỗ trợ, họ chuyển sang chủ động tính toán đầu tư, học kỹ thuật, mở rộng sản xuất, tìm đầu ra. Từ chỗ lo bữa nay qua bữa mai, họ bắt đầu nghĩ đến việc giữ nghề, giữ đất, giữ người ở lại quê hương. Đó là một bước chuyển không nhỏ. Dĩ nhiên, tín dụng chính sách không phải cây đũa thần. Nó không thể biến mọi khoản vay đều thành công. Nhưng nó tạo ra điều kiện cần đầu tiên: phá vỡ ngưỡng cản lớn nhất đối với người nghèo là không có vốn khởi sự. Còn hiệu quả đi được đến đâu, còn phụ thuộc vào cách làm, vào sự đồng hành kỹ thuật, vào khả năng tổ chức sản xuất và cả vào độ bền bỉ của chính người vay.
Tuy vậy, chỉ riêng việc giúp một người trẻ ở vùng khó dám nghĩ tới chuyện làm ăn nghiêm túc, dám đầu tư một mô hình nhỏ, dám tin mình có thể sống được trên quê hương mình, đã là một giá trị lớn. Bởi thoát nghèo bền vững không bắt đầu từ những khẩu hiệu to tát. Nó bắt đầu từ một mô hình có lãi, một gia đình bớt khốn khó, một thanh niên bớt nghĩ đến chuyện rời quê đi làm thuê.
Và cũng từ một căn homestay giữa núi, một trại gà trên sườn đồi… một “lối ra” đã bắt đầu hiện hình.