Bài 2: Tăng sức bền cho miền quê xứ Nghệ

Đại diện NHCSXH và các tổ ủy thác, Tổ tiết kiệm vay vốn đang giới thiệu về chương trình tín dụng ưu đãi cho người học STEM đến người dân

“Con ơi mẹ dạy con này. Chăm lo đèn sách cho tày áo cơm. Làm người đói sạch, rách thơm. Công danh là nợ nước non phải đền”. Từ thuở trong nôi, trong trí não của những đứa trẻ miền quê xứ Nghệ đã in sâu lời ru của mẹ. Bởi việc học ở nơi đây không chỉ là học mà nhiều người coi đó là một nghề để vươn lên trên mảnh đất đồng bằng “chiêm khê mùa thối”, vùng biển “nước mặn đồng chua”, rẻo cao gió Lào quạt suốt ngày đêm.
Thấu hiểu khát khao ấy, chính sách tín dụng cho vay HSSV có hoàn cảnh khó khăn từ NHCSXH theo dặm dài năm tháng đã giúp hàng trăm nghìn HSSV thành tài phục vụ quê hương và đất nước. Và nay, khi đất nước bước vào kỷ nguyên mới với bàn đạp vươn mình là chuyển đối số, chính sách cho vay STEM một lần nữa giúp thế hệ thanh niên mới của Nghệ An hòa mình vào dòng chảy phát triển vươn mình của đất nước và dân tộc.
Như gia đình anh Hồ Bá Tình và chị Dương Thị Ý ở xóm Đông Mỹ, xã Đông Tiến. Vợ làm may, chồng làm thuê, công việc vào mùa hè thường không ổn định bấp bênh. Bởi vậy, dù người con trai Hồ Minh đạt học bổng 70% ngành công nghệ của Đại học FPT, song chi phí hàng tháng bình quân 15 triệu đồng/tháng cho con ăn học là một gánh nặng cho gia đình. Trước đây, gia đình đã vay chương trình HSSV có hoàn cảnh khó khăn theo Quyết định 157, với mức vay 40 triệu đồng/năm đã vay được 3 kỳ. Nhưng chẳng thấm vào đây. Cả nhà phải hạn chế chi tiêu, giật gấu vá vai, vay mượn thêm bà con mới có đủ tiền cho cháu đi học. Bởi vậy ngay khi có chương trình cho vay STEM, cán bộ NHCSXH đã tư vấn cho gia đình chuyển sang vay theo chương trình mới, nâng mức vay lên 71 triệu đồng.
Mặc dù chính sách triển khai ngay sau khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, song nguồn vốn chính sách đã kịp thời giúp các sinh viên đam mê khoa học - công nghệ ngay trong năm học mới 2025 - 2026. Chỉ trong hơn 3 tháng triển khai tính đến ngày 31/12/2025, chi nhánh NHCSXH tỉnh Nghệ An đã giải ngân 309 khách hàng, với tổng số tiền đạt 22.876 triệu đồng. Bên cạnh đó là 855 HSSV được vay vốn trang trải chi phí học tập theo Quyết định 157.
Không chỉ tiếp sức phát triển nguồn nhân lực - một trong những trụ cột đột phá cho Nghệ An, vốn tín dụng chính sách đã trở thành điểm tựa phát huy các lợi thế kinh tế địa phương từ rừng núi tới đồng bằng, biển cả. Như ở thôn Tân An, xã Quỳnh Phú nguồn vốn tín dụng chính sách đã làm sống lại nghề nước mắm tưởng sắp mai một. Ông Dương Hà Nam - Giám đốc HTX Dịch vụ muối Tân An cho biết: Từng đứng trên bục giảng cấp 3, nhưng rồi phải rời xa nghề giáo lương không đủ chi tiêu, nhiều năm lăn lộn với nghề vận chuyển hàng hóa, xuôi ngược trên những con tàu đường sông, đường biển, năm 2000, ông trở về quê hương với vai trò người Trưởng thôn và nhận ra kho báu tiềm ẩn ngay trên mảnh đất quê hương mình: nghề làm nước mắm truyền thống. Tuy nhiên, hoạt động sản xuất lúc ấy quy mô nhỏ lẻ, manh mún.

Vợ chồng ông Dương Hà Nam, chủ cơ sở sản xuất nước mắm truyền thống Nghĩa Nam, thôn Tân An, xã An Hòa (người đứng ngoài cùng bên trái và đứng giữa) giới thiệu sản phẩm mắm nêm truyền thống với cán bộ NHCSXH

Bằng sự quyết tâm và lý lẽ thuyết phục, ông đã trở thành người đầu tiên của làng nghề vay vốn NHCSXH 100 triệu đồng chương trình giải quyết việc làm vào năm 2018. Không chỉ đi tìm cơ hội cho mình, ông làm Tổ trưởng Tổ tiết kiệm và vay vốn mở ra con đường tiếp cận vốn cho các hộ dân trong làng. Lúc đầu, dân làng còn e dè nên tổng dư nợ chưa đến 1 tỷ đồng, đến nay, chỉ riêng 2 Tổ tiết kiệm và vay vốn trong xóm Tân An đã có tổng dư nợ lên đến hơn 7 tỷ đồng. Từ đây, một chương mới cho sự phát triển của cả một làng nghề được mở ra với việc nhà nhà sản xuất muối và nước mắm. Năm 2012, ông Nam đã tập hợp các hộ sản xuất trong làng hình thành Hợp tác xã dịch vụ muối và nước mắm Tân An, tạo ra một pháp nhân đủ sức “làm bà đỡ” cho thương hiệu.
Ngày 04/10/2017, nhãn hiệu “Nước mắm truyền thống Tân An” chính thức ra đời dưới sự bảo hộ của Cục Sở hữu trí tuệ (thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ). Đây chính là nền móng vững chắc đảm bảo 80 hộ dân cùng phát triển đồng bộ. Toàn hợp tác xã sản xuất từ 500.000 - 600.000 lít nước mắm mỗi năm. Và cao hơn cả là sự đổi thay đáng kinh ngạc về đời sống của bà con. Nhờ nghề làm nước mắm, gần170 lượt hộ gia đình đã thoát khỏi cảnh đói nghèo, vươn lên có cuộc sống ổn định. Tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 30% xuống chỉ còn 0,03% là những người già, không còn khả năng lao động. Không chỉ tiêu thụ trong nước, sản phẩm đã vươn tới các thị trường lân cận như: Lào, Thái Lan, Trung Quốc và đang ấp ủ kế hoạch xuất khẩu chính ngạch sang châu Âu, châu Mỹ. Bản thân ông Nam cũng không ngừng nỗ lực tự mình xây dựng thành công thương hiệu nước mắm riêng mang tên “Nghĩa Nam” đạt chứng nhận OCOP 3 sao.
Những câu chuyện đầy màu sắc và ấm áp nghĩa tình ấy có tìm thấy trên mọi rẻo đất Nghệ An. Dòng chảy tín dụng ngày càng mạnh và rộng ngay cả trong bối cảnh mô hình hoạt động của chính quyền địa phương có sự thay đổi căn bản trong năm 2025, thậm chí còn bứt tốc từ những tham mưu, tư vấn của chi nhánh với cấp ủy, HĐND và chính quyền địa phương. Chi nhánh NHCSXH tỉnh Nghệ An đã tích cực tham mưu Tỉnh ủy, UBND ban hành các văn bản chỉ đạo tổ chức triển khai thực hiện Chỉ thị số 39-CT/TW ngày 30/10/2024 của Ban Bí thư đặc biệt là tiếp tục bố trí nguồn vốn ngân sách địa phương ủy thác qua NHCSXH để thực hiện tín dụng chính sách; Tham mưu UBND tỉnh Phê duyệt đề án “Đầu tư tín dụng chính sách đối với người nghèo và đối tượng chính sách khác trên địa bàn tỉnh Nghệ An giai đoạn 2026-2030” với mục tiêu tăng trưởng từ nguồn ngân sách tỉnh ủy thác đạt 3.000 tỷ đồng; chỉ đạo việc thực hiện chính sách tín dụng ưu đãi theo Nghị định số 28/2022/NĐ-CP sau khi sắp xếp đơn vị hành chính.
Kết quả đến 31/12/2025, tổng nguồn vốn tín dụng chính sách của chi nhánh đạt 14.975 tỷ đồng, tăng 1.290 tỷ đồng so với đầu năm, đạt tốc độ tăng trưởng 9,43%. Trong đó, tổng nguồn vốn ngân sách địa phương chuyển sang NHCSXH cho vay đối với hộ nghèo và các đối tượng chính sách khác đạt 710 tỷ đồng, tăng 228 tỷ đồng so với đầu năm, đạt 229% kế hoạch giao năm 2025 và tăng 634 tỷ đồng so với thời điểm trước khi có Chỉ thị 40-CT/TW… Riêng nguồn vốn nhận ủy thác tỉnh chuyển sang năm 2025 tăng mạnh đạt 194 tỷ đồng, đóng vai trò quyết định trong việc tổ chức thực hiện thành công Đề án “Đầu tư tín dụng chính sách đối với người nghèo và các đối tượng chính sách khác giai đoạn 2023 - 2025 trên địa bàn tỉnh”.
Đây là tiền đề để trong năm 2025, chi nhánh đã hỗ trợ cho 66.951 lượt hộ nghèo và các đối tượng chính sách khác vay vốn để sản xuất, kinh doanh, cải thiện đời sống với doanh số cho vay đạt 4.898 tỷ đồng, tăng 625 tỷ đồng so với cùng kỳ năm trước, tỷ lệ tăng 14,6%. Nguồn vốn tín dụng ưu đãi đã giúp cho 25.580 hộ nghèo, hộ cận nghèo đã thoát nghèo nhờ vay vốn, khẳng định tín dụng chính sách tiếp tục đóng góp quan trọng vào mục tiêu giảm nghèo, giải quyết việc làm và đảm bảo an sinh trên địa bàn tỉnh. -
Đến ngày 31/12/2025, tổng dư nợ đạt 14.961 tỷ đồng, tăng 1.289 tỷ đồng so với đầu năm, tốc độ tăng trưởng 9,43%. Chi nhánh có 3 Phòng giao dịch dư nợ trên 1.000 tỷ đồng là: Phòng giao dịch NHCSXH Diễn Châu, Yên Thành và Thanh Chương. Tổng nợ quá hạn và nợ khoanh là chiếm 0,09%/tổng dư nợ.
Đại hội Đảng bộ tỉnh Nghệ An nhiệm kỳ 2025 - 2030 đặc mục tiêu phấn đấu đến năm 2030, Nghệ An trở thành tỉnh khá của cả nước, cực tăng trưởng tầm quốc gia. Đời sống vật chất, tinh thần và sức khỏe Nhân dân không ngừng được nâng cao. Tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trong tỉnh (GRDP) bình quân giai đoạn 2026 - 2030 đạt từ 12% trở lên; GRDP bình quân đầu người đạt khoảng 165 triệu - 190 triệu đồng. Tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân khoảng 0,5 - 1,5%/năm. Tầm nhìn đến năm 2045, Nghệ An trở thành tỉnh có thu nhập cao, phát triển toàn diện, văn minh, hiện đại.
Để phát huy vai trò là một trong nhứng trụ cột giảm nghèo phát triển kinh tế bền vững, Giám đốc Chi nhánh NHCSXH Nghệ An Hoàng Xuân Thủy cho biết: Chi nhánh tiếp tục đặt trong tâm kết nỗi mọi nguồn lực thúc đẩy công tác tín dụng chính sách, trong đó tiếp tục tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương, Ban đại diện HĐQT để tổ chức thực hiện có hiệu quả Chỉ thị số 39-CT/TW ngày 30/10/2024 của Ban Bí thư Trung ương Đảng và Kế hoạch số 299-KH/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về nâng cao hiệu quả của tín dụng chính sách xã hội trong giai đoạn mới, hoàn thành mục tiêu tăng 3.000 tỷ đồng nguồn vốn từ ngân sách tỉnh trong giai đoạn 2026 - 2030, phấn đấu đến năm 2030 tỷ lệ vốn ngân sách địa phương/tổng nguồn vốn đạt trên 15%.
Đồng thời, phối hợp chặt chẽ với các Sở, ban, ngành tiếp tục tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương triển khai thực hiện tốt các nhiệm vụ giải pháp thực hiện Chiến lược phát triển NHCSXH đến năm 2030. Riêng năm 2026, chi nhánh tập trung quyết liệt các giải pháp thực hiện kế hoạch tín dụng ngay từ những ngày đầu năm, đảm bảo hoàn thành 100% chỉ tiêu kế hoạch Trung ương giao. Phấn đấu đạt mức tăng trưởng dư nợ 1.000 tỷ đồng trong Quý I, cơ bản hoàn thành chỉ tiêu kế hoạch tăng trưởng trước 30/6/2026 đồng thời tăng cường nghiên cứu ứng dụng công nghệ thông tin vào các hoạt động nghiệp vụ, hoạt động quản lý của Chi nhánh. Đặc biệt là xây dựng một đội ngũ cán bộ nhân viên năng động, chuyên sâu và thấu hiểu để cùng người dân biến từng tấc đất xứ Nghệ thành cơm áo, ấm no và hạnh phúc.