Anh Nguyễn Trung Thành (bên phải) giới thiệu mô hình nuôi ong dú

Sinh ra và lớn lên dưới chân núi Cấm, anh Nguyễn Trung Thành ở phường Thới Sơn đã quá quen thuộc với loài ong dú - giống ong rừng nhỏ hơn ong mật, đặc biệt là không có ngòi đốt (kim chích) nên cực kỳ hiền lành. Tuy nhiên, phải đến khi nhận thấy tiềm năng thương mại khác biệt của loại mật giàu dược tính này, anh mới quyết tâm bắt tay vào nuôi thử nghiệm chuyên nghiệp.
Năm 2025 đánh dấu bước ngoặt lớn khi mô hình “Nuôi và khai thác mật ong dú trong vườn cây ăn trái kết hợp trồng thảo dược” của anh xuất sắc giành giải Nhất tại cuộc thi “Ý tưởng sáng tạo khởi nghiệp tỉnh An Giang lần thứ IX”. Không dừng lại ở đó, những nỗ lực bền bỉ đã giúp anh vinh dự nhận Giải thưởng Lương Định Của lần thứ XX - phần thưởng cao quý dành cho nhà nông trẻ xuất sắc.

Trại nuôi ong dú trong vườn cây ăn trái tự nhiên của anh Nguyễn Trung Thành

Anh Thành chia sẻ, bí quyết giúp anh thành công nằm ở triết lý nuôi ong dú theo hướng “thuận thiên”. Lấy ong từ trong rừng về nhân tổ nuôi trong vườn nhà, thức ăn cho ong là những loài hoa tự nhiên ở trong vườn. Anh không dùng hóa chất, không ép ong lấy mật mà để chúng phát triển tự nhiên trong môi trường vườn cây ăn trái xung quanh (như: xoài, nhãn, dừa) và trồng xen kẽ các cây dược liệu như cam thảo đất, xuyên tâm liên, râu mèo, bạch trầm hương… Chính nguồn thức ăn thảo dược này đã tạo nên những giọt mật giàu hoạt chất kháng viêm, chống oxy hóa, có giá trị sinh học cao gấp nhiều lần mật ong thông thường.

Một “căn biệt thự” khang trang cho ông dú được anh Thành thiết kế, tạo tổ sẳn bán cho khách có giá từ 2 - 2,5 triệu đồng

Một mô hình hay nếu thiếu vốn để nhân rộng thì cũng khó lòng tạo ra bứt phá. Hiểu được điều đó, Phòng giao dịch NHCSXH Tịnh Biên đã kịp thời đồng hành cùng anh Thành ngay từ những ngày đầu mở rộng quy mô.
Giám đốc Phòng giao dịch NHCSXH Tịnh Biên Nguyễn Thanh Lâm chia sẻ: “Qua theo dõi, chúng tôi nhận thấy đây là mô hình rất triển vọng, phù hợp với thổ nhưỡng vùng Bảy Núi và mang lại giá trị kinh tế cao cho bà con. Hiện tại, ngân hàng đã hỗ trợ anh Thành vay 100 triệu đồng và đang tiếp tục hướng dẫn hoàn tất hồ sơ giai đoạn 2 để giải ngân thêm 100 triệu đồng nữa”.
Nguồn vốn này như “nắng hạn gặp mưa rào” giúp anh Thành nâng cấp khu nuôi từ vài chục tổ ban đầu lên hơn 500 đàn ong dú trên diện tích 2.000m². Từ một hộ nuôi nhỏ lẻ, anh đã thành lập “Công ty TNHH nuôi ong thảo dược Mekong Bee”, tạo dựng thương hiệu chuyên nghiệp cho mật ong vùng Bảy Núi.
Về hiệu quả kinh tế, anh Thành chia sẻ: Mật ong dú hiện có giá rất cao, dao động từ 2 - 2,5 triệu đồng/lít; tổ giống cũng có giá tương đương từ 2 - 2,5 triệu đồng. Với chu kỳ nhân đàn nhanh (khoảng 6 tháng/lần) và quy trình chăm sóc nhàn nhã, sau khi trừ chi phí, anh Thành thu lãi gần 100 triệu đồng mỗi năm từ mật ong.
Không giữ bí quyết cho riêng mình, anh Thành đang tích cực triển khai đề án đa dạng hóa sinh kế cho bà con địa phương. Mục tiêu trước mắt của anh là hỗ trợ con giống và chuyển giao kỹ thuật cho 38 hộ nghèo tại phường Thới Sơn, với cam kết bao tiêu đầu ra sản phẩm.

Mật ong dú giàu dược tính, an toàn và có giá trị sinh học cao hơn nhiều lần so với mật ong thông thường nên được nhiều người tìm mua

Chị Trương Thanh Thúy - Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ Thanh niên khởi nghiệp tỉnh An Giang nhận định: Mô hình này rất khả thi vì không tốn nhiều chi phí đầu tư hay nhân lực, lại phù hợp với định hướng kinh tế tuần hoàn và chương trình OCOP của tỉnh. Việc nuôi ong dú còn giúp tăng năng suất cây trồng nhờ quá trình thụ phấn tự nhiên, tạo ra một hệ sinh thái nông nghiệp xanh.
Hướng tới tương lai, chàng thanh niên vùng Bảy Núi dự định đưa sản phẩm mật ong dú đạt chuẩn OCOP 4 sao và xây dựng chỉ dẫn địa lý để nâng tầm đặc sản quê hương. Anh cũng đang mở cửa trang trại đón khách tham quan, kết hợp nông nghiệp với du lịch sinh thái, cho phép du khách thưởng thức mật ong ngay tại tổ - một trải nghiệm độc đáo chỉ có ở vùng núi rừng An Giang.
Có thể nói, sự kết hợp giữa ý tưởng sáng tạo của tuổi trẻ và sự tiếp sức từ nguồn vốn tín dụng chính sách đã biến loài ong rừng nhỏ bé thành “cỗ máy hái ra tiền”. “Để kế hoạch tương lai đươc sớm thực hiện, chúng tôi rất cần sự đồng hành “tiếp sức” từ nguồn vốn của NHCSXH”, anh Thành cho biết.
Mô hình của anh Nguyễn Trung Thành không chỉ là câu chuyện khởi nghiệp thành công, mà còn là minh chứng cho sức sống mới của nông thôn vùng biên giới khi biết dựa vào thiên nhiên để làm giàu bền vững.

Anh Y Don Niê (áo xanh ngồi ở giữa) hướng dẫn hộ dân về các thủ tục vay vốn tín dụng chính sách xã hội

Buôn M’Suốt hiện có 117 hộ dân với 726 nhân khẩu, 100% là đồng bào Êđê. Trước đây, dù bà con có đất sản xuất nhưng do thiếu vốn, kỹ thuật canh tác còn hạn chế nên đời sống còn nhiều khó khăn, tỷ lệ hộ nghèo từng chiếm hơn 54%. Trăn trở trước thực tế đó, với vai trò Tổ trưởng Tổ tiết kiệm và vay vốn, anh Y Don luôn suy nghĩ làm sao để người dân trong buôn có thể tiếp cận thuận lợi với các chương trình tín dụng chính sách xã hội của Nhà nước, sử dụng nguồn vốn vay đúng mục đích và hiệu quả; hộ nghèo từng bước giảm đều từng năm, đến nay trong buôn chỉ còn 11 hộ nghèo.
Để làm được điều đó, anh luôn tham gia đầy đủ các cuộc họp giao ban, các lớp tập huấn do NHCSXH phối hợp với chính quyền và các tổ chức chính trị - xã hội nhận ủy thác tại địa phương tổ chức. Nhờ nắm vững các quy định và thủ tục vay vốn, anh đã tận tình hướng dẫn từng tổ viên trong tổ, giúp bà con tiếp cận nguồn vốn dễ dàng hơn.
Không chỉ dừng lại ở việc hướng dẫn thủ tục, anh Y Don còn dành nhiều thời gian đến từng gia đình để nắm bắt tình hình thực tế, tư vấn cho bà con cách sử dụng vốn vay hiệu quả. Từ việc lựa chọn cây trồng, vật nuôi phù hợp đến việc định hướng phát triển kinh tế gia đình, anh đều nhiệt tình chia sẻ kinh nghiệm. Việc rà soát, bình xét cho vay, lập danh sách các hộ được vay vốn luôn được anh thực hiện công khai, dân chủ và đúng quy định. Khi tổ viên gặp khó khăn trong quá trình vay và trả nợ, anh chủ động vận động các thành viên trong tổ hỗ trợ, giúp nhau vượt qua khó khăn.
Nhờ sự tận tâm của anh, Tổ tiết kiệm và vay vốn buôn M’Suốt ngày càng phát triển. Từ hơn 30 tổ viên với dư nợ chỉ vài trăm triệu đồng ban đầu, đến nay Tổ đã có 57 tổ viên với tổng dư nợ trên 3,6 tỷ đồng.
Bên cạnh đó, Tổ còn xây dựng được quỹ tiết kiệm lên đến 211 triệu đồng. Nguồn vốn này đã trở thành “đòn bẩy” giúp nhiều hộ dân đầu tư phát triển sản xuất, chăn nuôi, từng bước ổn định cuộc sống.
Từ nguồn vốn vay, nhiều gia đình đã có điều kiện mua sắm máy cày, xe công nông, xây dựng chuồng trại chăn nuôi, mở rộng sản xuất. Không ít hộ đã vươn lên thoát nghèo, cải thiện đời sống và trang bị thêm các tiện nghi sinh hoạt như ti vi, tủ lạnh, xe máy.
Trong suốt 22 năm đảm nhiệm vai trò Tổ trưởng Tổ tiết kiệm và vay vốn, anh Y Don Niê đã trực tiếp giúp trên 10 hộ nghèo trong buôn vươn lên thoát nghèo bền vững. Tiêu biểu như gia đình anh Y Yem Niê. Trước đây, dù thuộc diện hộ nghèo nhưng anh Y Yem không dám vay vốn vì sợ không có khả năng trả nợ.
Năm 2009, được anh Y Don vận động và hướng dẫn thủ tục vay vốn, anh Y Yem mạnh dạn vay 12 triệu đồng để trồng lúa và nuôi bò sinh sản. Nhờ chăm chỉ làm ăn và sử dụng vốn đúng mục đích, chỉ sau 5 năm, gia đình anh đã thoát nghèo, trả hết nợ ngân hàng và có thêm vốn để mở rộng sản xuất.
Hay như trường hợp anh Y Sét Ksơr – một hộ nghèo đặc biệt khó khăn trong buôn. Được anh Y Don hướng dẫn vay 45 triệu đồng chương trình cho vay hộ nghèo và động viên tham gia các lớp tập huấn kỹ thuật, anh Y Sét đã xây dựng thành công mô hình kinh tế tổng hợp vườn – ao – chuồng – rừng, mang lại nguồn thu nhập ổn định cho gia đình.
Những kết quả đó không chỉ góp phần thay đổi đời sống của nhiều hộ dân trong buôn M’Suốt mà còn thể hiện tinh thần trách nhiệm, sự tận tụy của người Tổ trưởng Tổ tiết kiệm và vay vốn “mát tay”. Với sự nhiệt huyết và tấm lòng vì cộng đồng, anh Y Don Niê đã trở thành điểm tựa tin cậy, góp phần lan tỏa tinh thần đoàn kết, giúp bà con buôn làng cùng nhau vươn lên xây dựng cuộc sống ngày càng ấm no, bền vững.